Lễ hội võ gậy làng Thường Liễu, nay thuộc xã Chuyên Mỹ, thành phố Hà Nội, là một di sản văn hóa dân gian đặc sắc, kết tinh tinh thần thượng võ, lòng quả cảm và sự gắn kết cộng đồng của người dân địa phương qua nhiều thế hệ. Từ một hình thức rèn luyện võ nghệ trong đời sống lao động thường nhật, võ gậy đã trở thành nghi thức thi đấu trang trọng trong lễ hội truyền thống, mang đậm dấu ấn lịch sử và bản sắc văn hóa làng quê Bắc Bộ.

Màn Võ gậy của trai làng thôn Thường Liễu, xã Chuyên Mỹ
Từ bao đời nay, trai làng Thường Liễu sử dụng chính cây gậy tre mộc mạc - vật dụng quen thuộc của người nông dân - để rèn luyện thân thể, nâng cao bản lĩnh, sẵn sàng bảo vệ xóm làng khi có biến. Trải qua hàng trăm năm, những đường gậy không chỉ là kỹ năng tự vệ mà còn là biểu tượng của ý chí kiên cường và tinh thần đoàn kết. Võ gậy vì thế không đơn thuần là môn thể thao dân gian, mà trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống tinh thần của cộng đồng.
Hằng năm, vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch, tại sân đình làng Thường Liễu, nhân dân long trọng tổ chức lễ hội để tưởng nhớ công đức Thành hoàng làng, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Phần lễ diễn ra trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính đối với tiền nhân và khẳng định sự tiếp nối truyền thống qua các thế hệ.
Sau phần lễ là không khí hội sôi động với những màn thi đấu võ gậy đặc sắc, thể hiện đầy đủ kỹ thuật, chiến thuật và bản lĩnh của võ sinh. Màn lễ thánh - múa gậy dẻo mở đầu bằng những đường gậy mềm mại, uyển chuyển trong tiếng trống hội rộn ràng, vừa là nghi thức chào thánh, vừa thể hiện tinh thần tôn kính và nét đẹp thượng võ. Tiếp đó, các kèo trạm gậy diễn ra nhịp nhàng, dứt khoát, với đòn đánh rõ ràng, phòng thủ linh hoạt, cho thấy sự nhanh nhẹn và chính xác của người cầm gậy. Những tay gậy giỏi còn trình diễn kỹ thuật “quét chợ”, miếng đánh khó đòi hỏi hiểu thế, vững chân, được xem là thước đo trình độ võ sinh.
Phần kèo vắt vai và giông đuốc mang đến cao trào của lễ hội khi các võ sinh vuốt gậy qua vai, tung ra những đòn mạnh mẽ, dứt khoát, thể hiện sức mạnh và bản lĩnh thực thụ. Các cây gậy được tuyển chọn kỹ lưỡng, bảo đảm an toàn và chất lượng thi đấu, góp phần giữ gìn nét đẹp truyền thống trong khuôn khổ lễ hội văn minh.
Điểm đặc sắc của lễ hội là sự tham gia của nhiều thế hệ trong làng. Không chỉ trai làng mà các cô gái, thanh thiếu niên và cả các em nhỏ cũng được luyện tập bài bản, tiếp nối truyền thống, lan tỏa tinh thần kỷ luật, ý chí rèn luyện và tình đoàn kết cộng đồng. Võ gậy vì thế không chỉ là trò diễn dân gian mà còn là môi trường giáo dục truyền thống, hun đúc lòng tự hào và trách nhiệm với quê hương.
Mỗi độ xuân về, tiếng trống hội lại vang lên giữa sân đình Thường Liễu, những đường gậy chắc khỏe hòa cùng tiếng reo hò cổ vũ, tạo nên một nét xuân riêng có của vùng đất Chuyên Mỹ giàu truyền thống văn hiến. Lễ hội võ gậy không chỉ bảo tồn giá trị di sản văn hóa mà còn khẳng định bản lĩnh, cốt cách và khát vọng vươn lên của người dân địa phương trong dòng chảy của thời đại mới.
Trần Thị Nga