Đồng chí Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học - Công nghệ thành phố Hà Nội phát biểu tại buổi làm việc

Đoàn công tác Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hà Nội do đồng chí Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hà Nội làm trưởng đoàn. Về phía xã Bát Tràng có đồng chí Trần Anh Tuấn, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy xã; đồng chí Hoàng Tiến Dũng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; lãnh đạo Ban Xây dựng Đảng, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Phòng Văn hóa - Xã hội, Phòng Kinh tế, Văn phòng HĐND và UBND xã.

Báo cáo tại buổi làm việc, đồng chí Hoàng Tiến Dũng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bát Tràng cho biết, trên địa bàn hiện có 814 doanh nghiệp và 2.805 hộ kinh doanh, hoạt động chủ yếu trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh gốm sứ, thương mại, dịch vụ và du lịch. Ba làng nghề gốm sứ truyền thống Bát Tràng, Giang Cao, Kim Lan có hơn 1.350 hộ phát triển nghề, 5 hợp tác xã, hơn 300 doanh nghiệp và 75 nghệ nhân. Đây là nguồn lực quan trọng để địa phương thúc đẩy đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Xã hiện có 70 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao; 100% sản phẩm OCOP được hỗ trợ tem QR code phục vụ truy xuất nguồn gốc và đăng tải công khai trên Trang thông tin điện tử xã. Trong lĩnh vực nông nghiệp, 87,9ha rau tại Hợp tác xã Văn Đức và 4,7ha bưởi Đa Tốn đã được cấp giấy chứng nhận VietGAP. Những kết quả này tạo nền tảng để Bát Tràng tiếp tục mở rộng việc chuẩn hóa, số hóa thông tin sản phẩm và kết nối dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Chuyển dịch sang môi trường số cũng đã diễn ra khá rõ trong hoạt động kinh doanh gốm sứ. Toàn bộ cơ sở sản xuất, kinh doanh có logo nhận diện; nhiều hộ, doanh nghiệp đăng ký thương hiệu, quảng bá sản phẩm qua Facebook, TikTok, Instagram, Zalo OA và một số cơ sở duy trì livestream bán hàng thường xuyên. Không gian kinh doanh của làng nghề vì vậy từng bước được mở rộng khỏi phạm vi cửa hàng truyền thống, tiếp cận khách hàng thông qua các nền tảng trực tuyến.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn. Các cơ sở sản xuất gốm sứ chủ yếu nằm xen kẽ trong khu dân cư; việc ứng dụng khoa học, công nghệ để giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ còn hạn chế. Sản phẩm chưa được số hóa đồng bộ, thiếu hồ sơ số và mã QR truy xuất nguồn gốc gắn đầy đủ với thông tin nghệ nhân, câu chuyện sản phẩm, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng.

Hoạt động thương mại điện tử dù đã hình thành nhưng mức độ chuyên nghiệp chưa đồng đều, chưa có cơ sở dữ liệu chung về sản phẩm làng nghề và phần mềm chỉ dẫn chuyên biệt. Kỹ năng sử dụng nền tảng số, quảng cáo trực tuyến, livestream, xây dựng thương hiệu số giữa các hộ sản xuất, kinh doanh còn chênh lệch; một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ. Việc ứng dụng công nghệ số để bảo tồn văn hóa làng nghề còn hạn chế, trong khi một số thiết bị công nghệ thông tin đã xuống cấp, đường truyền chưa ổn định.

Từ thực tế đó, UBND xã Bát Tràng đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hà Nội hỗ trợ nghiên cứu xây dựng Đề án Hệ sinh thái phát triển làng nghề Bát Tràng, trong đó từng bước hình thành ba trung tâm có mối liên kết hữu cơ. Xã đồng thời đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu số Bát Tràng, kết nối thông tin về dân cư, hộ kinh doanh, làng nghề, nghệ nhân, sản phẩm, văn hóa, di sản, du lịch và dịch vụ, tạo nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội.

Một hướng đi khác được địa phương đặc biệt quan tâm là số hóa sản phẩm gốm, xây dựng mã QR, hồ sơ số và hệ thống truy xuất nguồn gốc, song hành với hỗ trợ hộ sản xuất, kinh doanh phát triển thương mại điện tử, marketing số, thanh toán không dùng tiền mặt và mở rộng thị trường. Bát Tràng cũng đề xuất phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh thông qua bản đồ số, QR Code, thuyết minh tự động, AI, thực tế ảo và Bảo tàng số, qua đó kết nối giá trị làng nghề với trải nghiệm của du khách trên nền tảng công nghệ.

Trong vận hành chính quyền, xã đề nghị hỗ trợ ứng dụng AI, nhất là xây dựng trợ lý số cho cán bộ, khai thác dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành, tổng hợp báo cáo và cung cấp thông tin, dịch vụ cho người dân. Cùng với hạ tầng và nền tảng công nghệ, địa phương xác định nâng cao năng lực số là yêu cầu thiết yếu, tập trung vào cán bộ, Tổ chuyển đổi số cộng đồng, hộ sản xuất, kinh doanh và người dân với các kỹ năng về nền tảng số, thương mại điện tử, AI, an toàn thông tin và phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hà Nội đánh giá cao những kết quả xã Bát Tràng đạt được trong triển khai khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng chí cho biết, thời gian tới, Sở sẽ đồng hành, phối hợp với xã triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất gốm sứ, xây dựng thương hiệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ, chuyển đổi số hoạt động kinh doanh và phát triển du lịch.

Một trong những định hướng đáng chú ý là xây dựng “Bản đồ công nghệ” cho làng nghề, từ đó xác định khả năng ứng dụng AI trong thiết kế, công nghệ in 3D, robot vận hành và hệ thống kiểm soát chất lượng tự động. Thành phố ưu tiên đặt hàng nghiên cứu hệ thống lò nung nhằm chủ động công nghệ, đồng thời kỳ vọng ứng dụng in 3D trong tạo dáng công nghiệp sẽ giúp rút ngắn quá trình hiện thực hóa những ý tưởng sản phẩm phức tạp.

Song hành với đổi mới công nghệ sản xuất, sản phẩm gốm được định hướng cấp “Hộ chiếu số” nhằm tăng khả năng bảo vệ thương hiệu và truy xuất nguồn gốc quốc tế. Thay vì đầu tư công nghệ nhỏ lẻ ở từng cơ sở, thành phố đề xuất phát triển “hạ tầng công nghệ dùng chung”, tạo điều kiện để các chủ thể làng nghề cùng tiếp cận những giải pháp mới. Bài toán môi trường cũng được đặt trong quá trình đổi mới với hướng nghiên cứu tái chế phế phẩm gốm, dự kiến hoàn thiện trong khoảng 12 đến 18 tháng.

Đối với kinh tế và du lịch, định hướng thí điểm cấp mã định danh cho các sản phẩm độc bản được đặt ra nhằm gắn từng sản phẩm với giá trị riêng và câu chuyện văn hóa của làng nghề. Cách tiếp cận này kết nối yêu cầu truy xuất nguồn gốc, bảo vệ thương hiệu với việc nâng cao giá trị sản phẩm, tạo thêm cơ sở để gốm Bát Tràng khẳng định bản sắc trên thị trường.

Các doanh nghiệp công nghệ số tham gia buổi làm việc cũng đề xuất nhiều giải pháp đồng hành với địa phương. Theo đó, nền tảng dữ liệu dùng chung về hồ sơ số sản phẩm gốm Bát Tràng gắn mã QR được đề xuất triển khai cùng cơ chế nhận diện, phòng ngừa hàng giả, hàng nhái, hướng tới hình thành một hệ thống thông tin sản phẩm thống nhất.

Đại diện Công ty cổ phần Công nghệ SAPO đề xuất giải pháp quản lý bán hàng đa kênh, đồng bộ với các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Công ty cổ phần Misa đề xuất hỗ trợ chuyển đổi số công tác kế toán, hóa đơn điện tử và quản trị dòng tiền cho doanh nghiệp, hợp tác xã gốm sứ. Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cam kết triển khai BIDV MyShop Pro miễn phí cho hộ kinh doanh, cá nhân để hỗ trợ quản lý bán hàng và thanh toán.

Cùng với các giải pháp công nghệ, Trung tâm chuyển đổi số Sở Khoa học và Công nghệ dự kiến tổ chức các lớp tập huấn chuyên đề về kế toán số, bán hàng đa kênh, thanh toán số, ứng dụng AI trong thực tế, an toàn thông tin và phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng. Việc đồng thời tác động vào công nghệ sản xuất, dữ liệu, thương mại, quản trị và kỹ năng số hướng tới tạo chuyển biến đồng bộ hơn cho các chủ thể tham gia chuỗi giá trị làng nghề.

Từ một làng nghề giàu truyền thống, Bát Tràng đang đứng trước yêu cầu kết nối giá trị di sản với công nghệ và phương thức kinh doanh mới. “Bản đồ công nghệ”, AI, in 3D, “Hộ chiếu số”, dữ liệu dùng chung hay du lịch thông minh không thay thế giá trị thủ công và bản sắc của gốm Bát Tràng, mà được định hướng trở thành những công cụ hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất, bảo vệ thương hiệu, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị sản phẩm trong môi trường số.

Kiều Lương