Quang cảnh hội nghị

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhìn nhận, Vùng Thủ đô hiện là một trong những khu vực phát triển năng động bậc nhất cả nước với tốc độ tăng trưởng dân số, công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng. Dù vậy, thực tế này cũng đẩy môi trường vào thế đối mặt với áp lực nặng nề.

“Các bài toán hóc búa như ô nhiễm bầu không khí, ô nhiễm nguồn nước, xử lý rác thải rắn, chống ngập úng, bảo đảm an ninh nguồn nước hay ứng phó sự cố môi trường giờ đây không còn là chuyện riêng của một tỉnh, thành mà đã mang tính chất liên vùng rõ rệt. Minh chứng rõ nhất là chất lượng không khí của Hà Nội đang chịu tác động từ mạng lưới khí thải chung trong khu vực; hay hệ thống các dòng sông lớn như sông Cầu, sông Đáy, sông Nhuệ… đều có sự liên thông mật thiết về dòng chảy. Do đó, nếu các địa phương chỉ hành động đơn lẻ thì cục diện sẽ rất khó xoay chuyển. Việc hình thành một cơ chế bắt tay chính thức giữa các tỉnh, thành chính là đòi hỏi cấp bách hiện nay” - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nói.

Theo đánh giá từ giới khoa học, việc xây dựng và đi đến ký kết quy chế phối hợp này là bước đi cụ thể hóa Điều 30 của Luật Thủ đô năm 2024. Đây sẽ là bệ đỡ pháp lý giúp các địa phương phân chia trách nhiệm, chia sẻ nguồn lực và thông tin trong công tác bảo vệ môi trường.

Đáng chú ý, quy chế vận hành theo nguyên tắc: không thành lập thêm tổ chức hay bộ máy mới; không can thiệp hay làm thay đổi chức năng, thẩm quyền và nhiệm vụ sẵn có của từng địa phương; tập trung thắt chặt mối liên kết vùng, nâng chất lượng quản lý nhà nước và cân bằng lợi ích - trách nhiệm giữa các bên.

Thành uỷ viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường phát biểu tại hội nghị

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc đồng bộ, kết nối và dùng chung hệ thống dữ liệu môi trường. Khi có được nguồn thông tin xuyên suốt, các tỉnh, thành sẽ dễ dàng giám sát biến động chất lượng môi trường, nâng tầm dự báo, đưa ra cảnh báo ô nhiễm sớm để chủ động lên phương án đối phó.

Các trục nội dung hợp tác trọng tâm bao gồm: thực hiện kiểm kê môi trường liên tỉnh; quan trắc, giám sát, phân tích và đưa ra dự báo, cảnh báo môi trường; lập quy hoạch/kế hoạch môi trường chung cho toàn Vùng Thủ đô; điều phối giải quyết các điểm nóng môi trường liên vùng và tối ưu hóa các nguồn lực bảo vệ môi trường.

Để quy chế sớm phát huy hiệu lực trong thực tế, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cho rằng các địa phương cần bắt tay vào việc ngay. Các phần việc ưu tiên gồm: xây dựng kho dữ liệu môi trường vùng; kiểm kê môi trường liên tỉnh; lập đề án quan trắc; vận hành hệ thống dự báo sớm; xây dựng các kịch bản diễn tập ứng phó sự cố chung; kiểm soát nguy cơ ngập úng và ô nhiễm xuyên biên giới hành chính.

Ngay tại hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND thành phố Hà Nội cùng UBND các tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình đã chính thức đặt bút ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường.

Các địa phương ký quy chế phối hợp bảo vệ môi trường

Sự kiện ký kết này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng: từ phối hợp mang tính sự vụ, nhỏ lẻ sang một cơ chế hợp tác định kỳ, chuyên nghiệp và dựa trên nền tảng dữ liệu khoa học rõ ràng. Quy chế được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ đắc lực để kiểm soát ô nhiễm, nâng cao năng lực dự báo, bảo vệ nguồn nước, cải thiện bầu không khí và khai thác tài nguyên hiệu quả.

Sau khi hội nghị, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội được giao vai trò đầu mối, phối hợp cùng các tỉnh bạn hoàn tất thủ tục hậu ký kết, tham mưu kế hoạch hành động và tiếp tục hoàn thiện các nhiệm vụ môi trường trọng điểm của Hà Nội. Bước đi này khẳng định quyết tâm lớn của Hà Nội cùng các tỉnh lân cận trong việc siết chặt tay nhau, hướng tới một Vùng Thủ đô phát triển xanh, bền vững, kiên cường trước biến đổi khí hậu và mang lại không gian sống chất lượng hơn cho người dân.

Long Văn