Quang cảnh hội nghị

Báo cáo về giá trị của các di sản, đồng chí Đinh Hữu Bình, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã nhấn mạnh Cổng cầu làng Ước Lễ là công trình kiến trúc cổ độc đáo, tiêu biểu cho loại hình “thượng gia hạ kiều”, với kết cấu phía trên là nhà, phía dưới là cổng cầu. Công trình được xây dựng từ thời Hậu Lê, trải qua nhiều lần tu sửa nhưng vẫn lưu giữ những yếu tố cơ bản của kiến trúc truyền thống, từ kỹ thuật cuốn vòm bằng gạch cổ đến ngôi nhà nhỏ lợp ngói mang phong cách kiến trúc Bắc Bộ. Hệ thống đại tự, câu đối, hoa văn trang trí không chỉ phản ánh kỹ thuật xây dựng, trình độ thẩm mỹ mà còn góp phần tạo nên biểu tượng văn hóa gắn bó với ký ức và đời sống tinh thần của cộng đồng Ước Lễ.

Một giá trị đặc biệt khác nằm tại chùa Sổ (Hội Linh Quán), nơi lưu giữ đôi đèn gỗ cổ có niên đại từ thời nhà Mạc, thế kỷ XVI, cùng hệ thống tượng thờ quý hiếm. Những hiện vật được chạm khắc tinh xảo, sơn son thếp vàng, mang dấu ấn nghệ thuật tạo hình qua từng giai đoạn lịch sử và phản ánh trình độ của nghệ thuật điêu khắc gỗ dân gian. Không chỉ mang giá trị nghệ thuật, hệ thống hiện vật còn gắn chặt với hoạt động tín ngưỡng, lễ hội, thể hiện sự giao thoa giữa đời sống tâm linh của cộng đồng và nghệ thuật truyền thống Việt Nam.

Cùng với hệ thống di tích, hiện vật, nghề giò chả Ước Lễ tạo nên một mạch di sản sống được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với lịch sử gần 500 năm, nghề truyền thống không chỉ tạo sinh kế và hình thành thương hiệu đặc trưng của địa phương mà còn lưu giữ hệ thống tri thức dân gian từ lựa chọn nguyên liệu, phối trộn gia vị đến kỹ thuật chế biến và kiểm soát quy trình sản xuất. Giò chả Ước Lễ gắn với nhiều nghi lễ, phong tục trong đời sống, đồng thời góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực truyền thống của Hà Nội và bồi đắp niềm tự hào của cộng đồng về quê hương.

Trên cơ sở những giá trị hiện hữu, các đại biểu tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến phục vụ quá trình hoàn thiện hồ sơ khoa học. Đại diện thôn Ước Lễ và Hội làng nghề Giò chả Ước Lễ thể hiện sự đồng thuận, cam kết phối hợp với các cơ quan chức năng, cung cấp tư liệu, phim ảnh, sách báo và thực hiện lấy ý kiến cộng đồng phục vụ hồ sơ đề nghị ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các tư liệu được chuyển giao kèm cam kết cho phép sử dụng trên nền tảng số không vì mục đích thương mại, bảo đảm tính minh bạch và quyền sở hữu trí tuệ.

Sau khi khảo sát thực tế Cổng làng Ước Lễ, khu vực bảo tồn nghề giò chả và chùa Sổ, đồng chí Phạm Thị Lan Anh - Trưởng phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) cho biết Cổng làng Ước Lễ đã được khoanh vùng bảo vệ trong quy hoạch bảo tồn di sản, tạo tiền đề quan trọng để đề xuất xếp hạng di tích cấp quốc gia. Đối với nghề giò chả Ước Lễ, địa phương cần khai thác những giá trị văn hóa phi vật thể thông qua các hoạt động trải nghiệm, kết hợp bảo tồn với phát triển kinh tế, huy động nguồn lực từ du lịch và thương mại. Với đôi đèn gỗ và hệ thống tượng thờ tại chùa Sổ, định hướng đặt ra là thúc đẩy thủ tục công nhận Bảo vật quốc gia, đồng thời nghiên cứu sản phẩm quà tặng lưu niệm và đăng ký bản quyền thương hiệu.

Đồng chí Phạm Thị Lan Anh cũng lưu ý hồ sơ làng nghề truyền thống phi vật thể “giò chả Ước Lễ” cần có đầy đủ tư liệu về làng nghề, thể hiện rõ cam kết của chính quyền địa phương đối với nhiệm vụ bảo vệ di sản và sự đồng thuận của cộng đồng. Số hóa được xác định là một hướng quan trọng nhằm lưu giữ, phục dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa. Từ nền tảng đó, di sản có thể được khai thác sáng tạo thông qua sản phẩm số, du lịch thông minh, từng bước chuyển hóa những giá trị văn hóa thành nguồn lực phục vụ phát triển.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Mai Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã trân trọng những định hướng, chia sẻ và sự hỗ trợ của Phòng Quản lý di sản - Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản trên địa bàn. Đồng chí Mai Xuân Trường cho biết Dân Hòa có 91 di tích, trong đó 52 di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia và thành phố; trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, nguồn tài nguyên di sản này vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra những yêu cầu lớn đối với công tác bảo tồn. Đối với di sản văn hóa phi vật thể quốc gia về nghề truyền thống, các bên liên quan cần phối hợp tích cực, chặt chẽ để triển khai những nhiệm vụ trọng tâm.

Từ những ý kiến tại buổi làm việc, đồng chí Mai Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã định hướng phát triển sản phẩm quà tặng lưu niệm lấy cảm hứng từ tượng cổ, đôi đèn gỗ và hình ảnh cổng làng Ước Lễ, qua đó đưa những biểu tượng văn hóa đặc trưng vào các sản phẩm mang dấu ấn địa phương. Cùng với khai thác giá trị cổng làng, cổng cầu trong xây dựng sản phẩm thương hiệu của xã, địa phương sẽ thúc đẩy đăng ký bản quyền và phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề truyền thống. Đây là hướng tiếp cận nhằm đặt bảo tồn trong mối quan hệ chặt chẽ với khai thác và phát huy giá trị di sản.

Đáng chú ý, đồng chí Mai Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã thông tin ngày 27-6, xã Dân Hòa sẽ chính thức khai trương mô hình kết hợp giữa làng nghề di sản và trải nghiệm. Mô hình được xác định là bước thử nghiệm quan trọng trong kết nối bảo tồn với khai thác du lịch văn hóa, tạo tiền đề xây dựng những sản phẩm du lịch đặc thù của địa phương. Qua đó, giá trị văn hóa truyền thống được đặt trong không gian phát triển mới, gắn với mục tiêu nâng cao đời sống kinh tế - xã hội của người dân.

Đồng chí Mai Xuân Trường đồng thời nhấn mạnh Dân Hòa có nhiều tiềm năng trong quá trình phát triển, song việc khai thác hiệu quả các giá trị di sản cần sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự định hướng chuyên môn của các cơ quan quản lý cấp thành phố và sự chung tay của cộng đồng, tổ chức, cá nhân, hội làng nghề. Chính quyền địa phương cam kết đồng hành, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ, hướng tới đưa các di sản của thôn Ước Lễ được công nhận ở cấp quốc gia. Mục tiêu xuyên suốt là bảo tồn những giá trị đã được trao truyền qua nhiều thế hệ, đồng thời tạo thêm động lực phát triển cho xã Dân Hòa từ chính nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc của địa phương.

Sự thống nhất giữa cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương và cộng đồng tại buổi làm việc tạo cơ sở quan trọng cho quá trình hoàn thiện các hồ sơ xếp hạng, ghi danh, công nhận di sản. Từ Cổng cầu làng Ước Lễ, nghề giò chả truyền thống đến những hiện vật quý tại chùa Sổ, các giá trị văn hóa đang được tiếp cận theo hướng vừa bảo tồn, vừa phát huy trong đời sống đương đại. Đây cũng là nền tảng để xã Dân Hòa tiếp tục gìn giữ bản sắc, khai thác giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Ngọc Ánh